Atlarda Kimliklendirme, Mikroçip ve Kayıt: Türkiye'de Uygulama

6 dakikalık okuma · British Horse Society tavsiyelerinden yararlanılarak Türkiye koşullarına uyarlanmıştır.

Kimliklendirme neden önemli?

Bir atın kimliğinin kesin olarak belirlenebilmesi, ilk bakışta yalnızca resmi bir işlem gibi görünebilir. Oysa kimliklendirme, at sahipleri ve at refahı açısından somut yararlar sağlar:

Kaybolan ya da çalınan bir atın bulunup sahibine ulaştırılmasını kolaylaştırır.
Terk edilen atların sorumlularının belirlenmesine yardımcı olur.
Bulaşıcı hastalık salgınlarında hayvan hareketlerinin izlenmesini ve hastalığın kontrol altına alınmasını sağlar.
Alım satımda atın gerçekten söylenen at olduğunun doğrulanmasına imkân verir.
Aşı ve sağlık kayıtlarının tek bir belgede, atla birlikte taşınmasını sağlar.

Türkiye'deki yasal çerçeve

Türkiye'de atların kimliklendirilmesi, 20 Şubat 2018 tarihli ve 30338 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Tek Tırnaklı Hayvanların Tanımlanması ve İzlenmesine Dair Yönetmelik ile düzenlenmiştir. Yönetmelik, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'na dayanır.

Bu rehberdeki bilgiler, yönetmeliğin ve Tarım ve Orman Bakanlığı ile il müdürlüklerinin kamuya yaptığı duyuruların genel bir özetidir. Mevzuat ve uygulama değişebileceği için işlem yapmadan önce güncel durumu bağlı olduğunuz il ya da ilçe tarım ve orman müdürlüğünden öğrenin.

Kapsam

Yönetmelik, her yaştaki at, eşek, katır ve benzeri tüm tek tırnaklı hayvanları kapsar. Yani yalnızca yarış ya da spor atları değil, hobi amaçlı tutulan, emekliye ayrılmış ya da iş hayvanı olarak kullanılan atlar da kimliklendirilmelidir.

Mikroçip

Her ata, uluslararası standartlara uygun ve benzersiz numaralı bir mikroçip (transponder) uygulanır. Mikroçip, boynun orta kısmında, baş ile omuz arasında deri altına yerleştirilir. Mikroçipin numarası atın kimlik belgesine işlenir. Mikroçip pirinç tanesi büyüklüğündedir ve uygulaması kısa süren bir işlemdir.

Kimlik belgesi

Kimliklendirilen her at için ömür boyu geçerli tek bir kimlik belgesi düzenlenir. Belgede atın türü, cinsiyeti, doğum tarihi ve yeri, mikroçip numarası, renk ve eşkâl tarifi ile işaretlerini gösteren bir şema ve sahiplik bilgileri yer alır. Aşı ve bazı sağlık kayıtları da bu belgeye işlenir.

Yönetmelik, tescilli (soy kütüğüne kayıtlı) atlar ile diğer atlar için belgenin farklı kuruluşlar tarafından düzenlenebileceğini öngörür. Atınız bir soy kütüğüne kayıtlıysa belgenin hangi kuruluş tarafından düzenleneceğini o kuruluştan ya da il müdürlüğünden öğrenin.

Kayıt sistemi

Kimliklendirilen atların bilgileri Bakanlığın Hayvan Bilgi Sistemi içindeki tek tırnaklı hayvan kayıt modülüne (TÜRKVET) işlenir. Bu kayıt, atın hareketlerinin, sahiplik değişikliklerinin ve ölümünün izlenmesine temel oluşturur.

Ne zaman ve nasıl kimliklendirilir?

Süre

Yönetmeliğe göre bir at, doğumundan itibaren en geç 12 ay içinde kimliklendirilmelidir. Sütten kesilmemiş bir tay, 12 aylık olmadan doğduğu işletmeden ayrılacaksa, ayrılmadan önce kimliklendirilmelidir. Bakanlık bu süreyi kısaltma yetkisine sahiptir. Süresi içinde kimliklendirilmeyen hayvanlar için idari yaptırım uygulanabilir.

Başvuru

Kimliklendirme için il merkezinde il tarım ve orman müdürlüğüne, ilçelerde ise ilçe tarım ve orman müdürlüğüne başvurulur. İl müdürlüklerinin duyurularına göre kayıt sürecinde at ve katırlara ruam hastalığı için mallein testi uygulanabilmekte, sağlık kontrolünden geçen hayvanlara mikroçip uygulanıp kimlik belgesi düzenlenmektedir. Başvuru sırasında istenecek belgeleri, ücretleri ve randevu düzenini başvurudan önce müdürlüğe sorun.

Yurt dışından gelen atlar

İthal edilen atlar için de Türkiye'deki kayıt sistemine giriş yapılması gerekir. Yönetmelik bu işlemler için gümrük ve karantina sonrasına bağlı süreler öngörür. Yurt dışından at getirmeyi planlıyorsanız süreci başlatmadan önce il müdürlüğünden ve ithalatı yürüten kuruluştan bilgi alın.

Sahiplik değişikliği, nakil ve ölüm

Atı satın aldığınızda ya da sattığınızda

Kimlik belgesi atla birlikte yeni sahibine geçer. Belgesiz bir at satın almayın.
Satın alırken atın mikroçipini bir okuyucuyla okutun ve numaranın belgedekiyle aynı olduğunu kontrol edin. Belgedeki eşkâl tarifinin ve işaret şemasının atla eşleştiğine bakın.
Yönetmeliğe göre kimlik bilgilerinde güncelleme gerektiğinde, atın bakımından sorumlu kişi belgeyi 30 gün içinde ilgili düzenleyici kuruluşa sunmalıdır. Sahiplik değişikliğini nasıl bildireceğinizi il ya da ilçe müdürlüğüne sorun.
Kimlik belgesinin mülkiyeti tek başına kanıtlayıp kanıtlamayacağını varsaymayın. Satış sözleşmesi, ödeme belgeleri ve teslim tutanağı gibi belgeleri ayrıca saklayın.

Nakil

Atın kimlik belgesi, yönetmelikte sayılan sınırlı istisnalar dışında nakil sırasında atla birlikte bulunmalıdır.
İller arası nakillerde, kimlik belgesi kontrol edildikten sonra düzenlenen veteriner sağlık raporu da gerekir.
Kimliksiz ya da belgesiz atlar hayvan satış yerlerine kabul edilmez. Nakil sırasında kimliksiz bir atın tespit edilmesi idari para cezasına yol açar.

Ölüm ya da kaybolma

At öldüğünde ya da kaybolduğunda kimlik belgesi, belgeyi düzenleyen kuruluşa iade edilir. Ölüm halinde mikroçip resmi veteriner hekim tarafından çıkarılır ya da kullanılamaz hale getirilir ve belge geçersiz kılınır. Atınızı kaybettiğinizde ne yapmanız gerektiğini il ya da ilçe müdürlüğüne danışın.

Belgeyi güvenle saklamak

Kimlik belgesini kuru ve güvenli bir yerde saklayın; nakil, yarışma ve veteriner ziyaretlerinde kolayca ulaşabileceğiniz bir dosyada tutun.
Belgenin tüm sayfalarının net bir fotokopisini ya da fotoğrafını ayrı bir yerde saklayın.
Aşıları ve sağlık işlemlerini belgeye zamanında işletin.
Atınız bir pansiyon ahırda ya da kiralama düzeninde başka bir yerde kalıyorsa, belgenin nerede durduğunu ve acil durumda kimin ulaşabileceğini netleştirin.
Uluslararası yarışmalara katılacak atlar için ayrıca FEI kurallarına uygun belgelerin gerekebileceğini unutmayın; Türkiye Binicilik Federasyonu'ndan bilgi alın.

Hızlı kontrol listesi

Atım mikroçipli ve geçerli bir kimlik belgesine sahip.
Mikroçip numarası belgedeki numarayla aynı.
Belgedeki eşkâl ve sahiplik bilgileri güncel.
Tayım 12 aylık olmadan ya da doğduğu yerden ayrılmadan kimliklendirilecek.
Belgenin fotokopisi ayrı bir yerde saklanıyor.
Nakil öncesinde belge ve gerekli sağlık raporu hazır.
Sahiplik değişikliği yaşandıysa bildirimi süresinde yaptım.
Satış sözleşmesi ve ödeme belgelerini saklıyorum.

Sık sorulan sorular

Atım hiç ahırdan çıkmıyor, yine de mikroçip gerekli mi?

Evet. Yönetmelik, kullanım amacından ve hareket edip etmemesinden bağımsız olarak tüm tek tırnaklıları kapsar. Ayrıca bir kayıp, hırsızlık ya da salgın durumunda kimliklendirme atınızın korunmasına doğrudan katkı sağlar.

Mikroçip uygulaması ata zarar verir mi?

Mikroçip, yetkili kişi tarafından steril koşullarda, boyun bölgesine deri altı enjeksiyonla uygulanır. İşlem kısa sürer; uygulama yerinde geçici, hafif bir hassasiyet görülebilir. Uygulama sonrası belirgin şişlik ya da akıntı fark ederseniz veteriner hekiminizle görüşün.

Kimlik belgesini kaybettim, ne yapmalıyım?

Gecikmeden il ya da ilçe tarım ve orman müdürlüğüne başvurun. Yeni belge düzenlenmesi için izlenecek süreci ve gerekli belgeleri müdürlük size bildirecektir. Elinizdeki fotokopi ya da fotoğraf, süreci kolaylaştırabilir.

Mikroçipli bir at satın alırken neleri kontrol etmeliyim?

Mikroçipi bir okuyucuyla okutup numaranın belgeyle eşleştiğini, belgedeki eşkâlin atla uyumlu olduğunu ve satıcının belgede kayıtlı sahip ya da yetkili kişi olduğunu kontrol edin. Şüpheli bir durum varsa satın almadan önce il ya da ilçe müdürlüğünden bilgi alın ve satın alma öncesi veteriner muayenesini ihmal etmeyin.

Kaynaklar

Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; atınızın sağlığıyla ilgili kararlar için veteriner hekiminize danışın.