Binicilik tesisi kurulum rehberi

Türkiye'de binicilik tesisleri; şehir çevresindeki küçük ders ahırlarından turizm bölgelerindeki doğa binişi çiftliklerine ve yarışma düzenleyen büyük kulüplere kadar çok farklı ölçeklerde kurulur. Ölçek ne olursa olsun iyi işleyen tesislerin ortak noktası, atın refahını ve insanların güvenliğini en baştan planın merkezine koymalarıdır.

Bu rehberdeki adımlar genel bir yol haritasıdır. Her adımda ilgili sektör sayfasına bağlantı verdik; bu sayfalarda firma seçerken sorulacak soruları ve rehberdeki onaylı firmaları bulabilirsiniz. İzin ve ruhsatlarla ilgili bilgiler geneldir. Koşullar yere ve zamana göre değiştiği için güncel gereklilikleri her zaman ilgili kurumdan doğrulayın.

İş modelinizi ve hedef kitlenizi belirleyin

Her şey, tesisin ne iş yapacağı sorusuyla başlar. Bu karar; arazinin büyüklüğünden at sayısına, personelden ruhsata kadar sonraki bütün adımları belirler. Başlıca modeller şunlardır:

• Ders ve binicilik okulu: Çocuklara ve yetişkinlere başlangıç ve ileri seviye dersler. Sakin okul atları, deneyimli antrenörler ve güvenli bir manej gerektirir. Şehre yakınlık önemlidir.
• At pansiyonu: Başkalarına ait atların barındırılması ve bakımı. Boks sayısı, padok alanı, yem ve ot tedariki ile güvenilir seyislik bu modelin temelidir. Ayrıntılar: At pansiyonu.
• Turizm ve doğa binişi: Ziyaretçilere rehberli binişler. Uygun güzergâhlar, dayanıklı ve deneyimli atlar, çoğu zaman da konaklama işletmeleriyle iş birliği gerektirir. Ayrıntılar: Binicilik turizmi ve doğa binişi.
• Spor ve yarışma: Sporcu yetiştirmek, yarışmalara katılmak ya da yarışma düzenlemek. Kurallara uygun manej ve engel malzemesi ile kulüp tescili gerekir.

Birçok tesis bu modellerden birkaçını bir arada yürütür. Yine de başlangıçta ana gelir kaynağınızı netleştirmek, yatırımı doğru yere yapmanızı sağlar. Bölgenizdeki mevcut tesisleri tesis haritasında inceleyerek talebi ve rekabeti değerlendirebilirsiniz.

Araziyi seçin

Arazi, sonradan değiştirmesi en zor karardır. Satın almadan ya da uzun süreli kiralamadan önce şu konuları inceleyin:

• Ulaşım: Öğrencilerin, at sahiplerinin, yem kamyonunun ve at nakil aracının her mevsim ulaşabileceği bir yol.
• Su: Atların ve tesisin ihtiyacını karşılayacak güvenilir bir su kaynağı.
• Drenaj ve zemin: Yağmurdan sonra su tutmayan, eğimi dengeli bir arazi. Su biriken arazilerde manej ve padoklar sürekli sorun çıkarır.
• Rüzgâr ve iklim: Hâkim rüzgârın yönü ahırın havalandırmasını, kokunun yayılmasını ve manejdeki tozu etkiler. Sıcak bölgelerde gölge, soğuk bölgelerde rüzgâra karşı korunma önem kazanır.
• Komşuluk: Yakındaki konutlar, gürültülü yollar ya da sanayi alanları. Atlar ani seslerden ürkebilir; komşular da koku ve sinekten rahatsız olabilir.
• İmar durumu: Arazinin imar durumu ve üzerinde hangi yapıların yapılabileceği. Tarım arazisi, mera, orman ya da koruma alanı niteliğindeki arazilerde ek izinler gerekebilir ya da yapılaşmaya izin verilmeyebilir.

Arazi kararını bir mimar ya da harita mühendisiyle birlikte vermeniz, ileride yaşanabilecek sorunları azaltır. Ayrıntılar: Tesis projesi ve mimarlık.

İzinleri ve yasal yapıyı netleştirin

Bir binicilik tesisi kurulurken genel olarak şu izin ve kayıtlar gündeme gelir:

• Belediyeden ya da arazi belediye sınırları dışındaysa il özel idaresinden imar durumu belgesi
• Kalıcı yapılar için yapı ruhsatı ve inşaat tamamlandığında yapı kullanma izin belgesi
• Faaliyete başlamadan önce işyeri açma ve çalışma ruhsatı
• Atların kayıt ve kimlik işlemleri, tesisin kaydı ve hayvan sağlığıyla ilgili yükümlülükler için il ya da ilçe tarım ve orman müdürlüğü
• Spor kulübü kurulacaksa dernek kuruluşu, il gençlik ve spor müdürlüğünde kulüp tescili ve Türkiye Binicilik Federasyonuna kayıt
• Vergi dairesinde mükellefiyet kaydı ve çalışanlar için sosyal güvenlik kaydı

Bu liste her durumu kapsamaz. Hangi belgelerin hangi sırayla alınacağı arazinin durumuna, yapacağınız faaliyete ve yerel uygulamaya göre değişir. Ayrıntıları ilgili kurumlardan ve bir hukuk ya da mali danışmandan öğrenin: Hukuk, ruhsat ve muhasebe.

Projeyi ve yerleşim planını hazırlatın

Yapıların birbirine göre konumu, günlük işin ne kadar kolay ve güvenli yürüyeceğini belirler. İyi bir planda ahır, manej ve padoklar arasındaki yollar kısadır ve araç trafiğinden ayrıdır. Yem ve altlık deposu ahıra yakın, ancak yangın riskine karşı ayrı bir yapıdadır. Gübre alanı su kaynaklarından ve komşulardan uzaktadır. Ziyaretçi ve veli alanları manejleri görür, ama atların çalıştığı alanlarla karışmaz.

Bütçeniz sınırlıysa tesisi aşama aşama kurmayı düşünün. İlk aşamada temel yapıları kurup ileride eklenecek ahır, manej ya da kapalı alanların yerini planda şimdiden ayırmak, sonradan yapılacak pahalı değişiklikleri önler. Ayrıntılar: Tesis projesi ve mimarlık.

Manejleri ve zemini planlayın

Manej, tesisin en çok kullanılan ve atın sağlığını en çok etkileyen alanıdır. Ders veren bir tesis için en az bir açık manej gerekir; yağışlı ya da çok sıcak bölgelerde kapalı bir manej, yıl boyunca çalışmayı mümkün kılar. Manejin büyüklüğü yapacağınız işe göre belirlenir. Yarışma düzenlemeyi düşünüyorsanız federasyonun güncel koşullarını önceden öğrenin.

Manej zemini; alt zemin, drenaj ve üst zemin katmanlarından oluşur. Fazla sert bir zemin eklemleri, fazla derin bir zemin tendonları zorlar. Zemin seçimini ve bakımını uzman firmalarla planlayın: Manej zemini ve inşaat. Engel çalışması yapılacaksa engel ve parkur malzemesi için de bütçe ayırın.

Ahırları ve padokları kurun

Ahır, atın gününün önemli bir bölümünü geçirdiği yerdir. At refahı açısından şu ilkeleri temel alın:

• Boks büyüklüğü: Boks, atın rahatça dönebileceği, yatıp kalkabileceği büyüklükte olmalıdır. Uygun ölçü atın boyuna ve cinsine göre değişir; ölçüleri bu konuda deneyimli bir uzmanla belirleyin.
• Havalandırma: Temiz hava, toz ve amonyağın atın solunum yollarına zarar vermesini önler. Ahır cereyan yapmadan sürekli havalanmalıdır.
• Işık: Doğal ışık atların sağlığına da personelin çalışmasına da katkı sağlar.
• Sosyal temas: Atlar sürü hayvanıdır. Birbirlerini görebilmeleri ve duyabilmeleri stresi azaltır.
• Güvenlik: Bölme ve kapılarda atı yaralayabilecek boşluk ve sivri kenar bulunmamalı, ahır acil bir durumda hızla boşaltılabilmelidir.

Atların her gün padokta serbestçe hareket edebilmesi, hem bedensel hem davranışsal sağlıkları için önemlidir. Padok çitleri görünür, sağlam ve atı yaralamayacak nitelikte olmalıdır. Ayrıntılar: Ahır, padok ve çit sistemleri.

Su, elektrik ve aydınlatmayı çözün

Atların her an temiz suya ulaşabilmesi vazgeçilmezdir. Su kaynağını, depolamayı ve soğuk bölgelerde donmaya karşı alınacak önlemleri baştan planlayın. Manejin sulanması tozu azaltır ve zeminin daha uzun süre iyi durumda kalmasına yardımcı olur.

Elektrik tesisatı nemli ve tozlu ahır koşullarına uygun malzemeyle, yetkili kişilerce yapılmalıdır; elektrik arızaları ahır yangınlarında önemli bir risk kaynağıdır. Manej aydınlatması gölge ve parlama yapmamalıdır, çünkü ani gölgeler atı ürkütebilir. Elektrik kesintilerine karşı yedek bir enerji kaynağı düşünün. Ayrıntılar: Sulama, aydınlatma ve tesis ekipmanı.

Atlarınızı seçin

Okul atları, ders veren bir tesisin en değerli varlığıdır. İyi bir okul atı sakin ve güvenilirdir, farklı seviyedeki binicilere karşı sabırlıdır, sağlıklıdır ve yaptığı işe uygun yaşta ve eğitimdedir. Çok genç ya da eğitimi tamamlanmamış atlar, başlangıç seviyesindeki biniciler için genellikle uygun değildir. Çocuklara ders verecekseniz pony'leri de planınıza katın: Pony eğitimleri.

Her atı satın almadan önce bir veteriner hekime muayene ettirin: Satın alma öncesi veteriner muayenesi. Atın kullanım amacınıza uygunluğunu değerlendirmek için amaca uygun at ve at satın alma rehberi sayfalarımıza göz atın. At ilanlarını inceleyebilir, atları tesise getirmek için at nakliyesi firmalarına ulaşabilirsiniz.

Atların iş yükünü planlarken her atın günlük çalışmasını sınırlı tutun ve dinlenme günleri ayırın. Yorgun bir at hem sağlık hem güvenlik açısından risk taşır.

Ekibinizi kurun

Bir tesisin kalitesini en çok, orada çalışan insanlar belirler:

• Antrenör: Dersleri verir ve atların çalışmasını planlar. Federasyon tarafından tanınan bir antrenör belgesine sahip antrenörlerle çalışmanızı öneririz: Antrenör rehberi.
• Seyis: Atların günlük bakımından sorumludur ve sağlık sorunlarını çoğu zaman ilk fark eden kişidir: Personel ve seyislik.
• Nalbant: Atların tırnak bakımı ve nallaması düzenli aralıklarla yapılmalıdır: Nalbant rehberi.
• Veteriner hekim: Aşı, parazit kontrolü ve acil durumlar için tesisinize düzenli gelebilecek bir veteriner hekimle önceden anlaşın: Veteriner hekimler. Atların sağlığıyla ilgili kararlar veteriner hekime aittir.

Yem, ot ve altlık için de güvenilir tedarikçilerle önceden anlaşın: Yem, ot ve altlık.

Sigorta ve sözleşmeleri hazırlayın

Binicilikte riskler tümüyle ortadan kaldırılamaz. Binalar ve ekipman, üçüncü kişilere verilebilecek zararlar, çalışanlar ve gerektiğinde atlar için uygun sigorta seçeneklerini bir uzmanla değerlendirin: Sigorta.

Ders kayıt formları, pansiyon sözleşmeleri ve personel sözleşmeleri, tarafların hak ve sorumluluklarını baştan netleştirir. Bu metinleri ve kişisel verilerin korunmasıyla ilgili yükümlülüklerinizi bir hukukçuyla birlikte hazırlayın.

Güvenlik ve acil durum planı yapın

Açılıştan önce yazılı bir güvenlik ve acil durum planı hazırlayın. Planda en az şunlar yer almalıdır:

• Tesisin açık adresi, 112 acil çağrı numarası, veteriner hekimin ve tesis sorumlularının telefonları; bu bilgiler herkesin görebileceği bir yere asılmalıdır.
• Yangın durumunda atların boşaltılma sırası ve atlar için güvenli bir toplanma alanı
• Binici düşmesi ve yaralanma durumunda yapılacaklar; ilk yardım bilen personel ve erişilebilir bir ilk yardım çantası
• Kaçan at, kolik ya da ağır yaralanma gibi atla ilgili acil durumlarda izlenecek yol
• Kask ve koruyucu ekipman kuralları ile manej kuralları

Planı personelle düzenli olarak gözden geçirin ve tatbikat yapın. Atların bakım ve acil durum bilgilerini düzenlemek için at bakımında acil durum planı sayfamızdan yararlanabilirsiniz.

Gübre yönetimini baştan planlayın

Gübre, bir tesisin her gün ürettiği ve düzenli yönetilmesi gereken bir yüktür. Gübre alanının yerini proje aşamasında belirleyin: su kaynaklarından, ahırdan ve komşulardan uzak, araçla kolayca boşaltılabilen, sızdırmaz zeminli bir alan. Gübrenin düzenli olarak alınması ya da kompostlanması için açılıştan önce bir çözüm bulun. Ayrıntılar: Gübre yönetimi ve çevre.

Açılışa hazırlanın ve tesisinizi tanıtın

Açılıştan önce atların yeni ortamlarına alışması ve personelin tesisi ve atları tanıması için zaman ayırın. İlk derslerden önce manej kurallarını, ders programını ve ücretleri netleştirin.

Tesisinizi tanıtmak için:

• Tesisinizi işletme rehberimize ücretsiz kaydedin. Kaydınız onaylandığında tesisiniz ilinizin sayfasında listelenir ve tesis haritasında görünür.
• Binicilik öğrenmek isteyenler eğitim kayıt formumuzla bize ulaşır. Aday yönlendirmesiyle ilgili ayrıntıları İşletmeler için sayfasında bulabilirsiniz.
• Vakfımızın etkinlik takvimini ve gençleri binicilikle tanıştırmayı amaçlayan Gençlerle Yarınlara Dörtnala programını takip edin.

Kurulum kontrol listesi

• ☐ İş modeli ve hedef kitle belirlendi.
• ☐ Bölgedeki talep ve mevcut tesisler incelendi.
• ☐ Arazinin ulaşımı, suyu, drenajı, rüzgâr durumu ve komşulukları değerlendirildi.
• ☐ İmar durumu öğrenildi; gerekli izinler ve sıraları ilgili kurumlardan doğrulandı.
• ☐ Yasal yapı belirlendi; vergi ve sosyal güvenlik kayıtları planlandı.
• ☐ Yerleşim planı ve projeler hazırlandı; yapı ruhsatı alındı.
• ☐ Manej zemini ve drenajı uzman bir firmayla planlandı.
• ☐ Ahır, padok ve çitler at refahı ilkelerine göre kuruldu.
• ☐ Su, elektrik, aydınlatma ve yedek enerji çözüldü.
• ☐ Atlar veteriner muayenesinden geçirilerek seçildi; tarım ve orman müdürlüğündeki kayıt işlemleri tamamlandı.
• ☐ Antrenör, seyis, nalbant ve veteriner hekimle anlaşıldı.
• ☐ Yem, ot ve altlık tedarikçileri belirlendi.
• ☐ Sigortalar yaptırıldı; sözleşmeler ve kayıt formları hazırlandı.
• ☐ Güvenlik ve acil durum planı yazıldı; personelle tatbikat yapıldı.
• ☐ Gübre alanı hazırlandı ve gübrenin değerlendirilmesi için çözüm bulundu.
• ☐ İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alındı.
• ☐ Tesis vakfımızın rehberine kaydedildi.

Talep bırakın

Sizi doğru firmayla buluşturalım. Kurulumun hangi aşamasında olduğunuzu, tesisinizin bulunduğu ili ve ihtiyacınızı yazın; örneğin manej zemini, ahır sistemi ya da ruhsat danışmanlığı. Vakfımız talebinizi bölgenizdeki uygun onaylı firmalara iletir ve bu hizmet sizin için ücretsizdir. Fiyat ve iş koşulları sizinle firma arasında belirlenir.

Vakfımız, rehberdeki firmalarla talep sahipleri arasındaki anlaşmaların tarafı değildir ve firmaların ürün ve hizmetlerinden sorumlu değildir.

Sık sorulan sorular